Algemeen

Ontdek de wereld van de vulkanen. Hoe werken ze, waar kun je ze vinden en hoe gevaarlijk zijn ze?

Met deze lesbrief en de Museon-les in de Vulkanen en Aardbevingen zaal van het Museon krijgen de leerlingen antwoorden op deze en nog veel meer vragen.

 

Impressie van de museumles in het Museon

Doel van de lesbrief

Deze lesbrief is bedoeld ter voorbereiding en verwerking op de les 'Vulkanen'  (groep 7 en 8) van het Museon.

Het geeft verschillende klassikale voorbereidings- en verwerkingsmogelijkheden voor de leerlingen. Daarbij wordt onder andere een aantal begrippen behandeld die terugkomen in de les. Daarnaast is er informatie met foto's van wat de leerlingen in het Museon gaan doen en meemaken. Leuk om alvast op school een indruk te geven.

Deze lesbrief kan op het digibord worden getoond. U kunt de leerlingen stukjes laten voorlezen of zelf informatie eruit halen en dat verder aan de leerlingen vertellen. De afbeeldingen, filmpjes en opdrachten zijn geschikt om met de hele klas te bekijken of te maken.

 

Er zijn ook individuele voorbereidings- en verwerkingsmogelijkheden voor de leerlingen zelf.

Individule voorbereiding

Individuele verwerking

Structuur van de lesbrief

De digitale les bestaat uit vijf onderdelen.

1. Voorbereiding
In dit onderdeel wordt er materiaal aangeboden ter voorbereiding van de museumles over vulkanen.

2. In het Museon
In dit onderdeel wordt kort uiteengezet wat de leerlingen gaan doen tijdens de museumles in het Museon.

3. Verwerking
In dit onderdeel wordt de stof over vulkanen, die in het Museon behandeld is, verder uitgediept met tekst en opdrachten. Daarbij worden verdere suggesties aangeven voor de verwerking op school van de museumles. Dit kan zijn in de vorm van opdrachten, filmpjes of knutselideeën. Voor ieder wat wils.

4. Leessuggesties
Hier vindt U een aantal suggesties voor boeken, informatief of verhalend, die de leerlingen zouden kunnen lezen.

5. Links
In dit onderdeel staan een aantal websites genoemd die verdere informatie over het onderwerp van de Museon-les geven.

Inhoud museumles

Vulkaanuitbarstingen zijn regelmatig in het nieuws. Het zijn indrukwekkende natuurverschijnselen, die, hoe gevaarlijk en funest soms ook, tot de verbeelding blijven spreken.

Wat is eigenlijk een vulkaan? Wanneer barst een vulkaan uit? Hoe gaat een vulkaanuitbarsting in zijn werk en welke stoffen en gesteenten komen daarbij vrij? Hoe ziet hij er van binnen uit? Waar komen ze voor? En zijn ze nou echt zo gevaarlijk?

In deze les zullen de leerlingen hier veel over leren. Zo worden zij echte vulkaanexperts. Mochten ze dan weer wat horen over vulkanen op tv, of misschien ooit een keer zelf in de buurt van een vulkaan komen, dan weten zij hoe gevaarlijk zo'n vulkaan nu echt is.

Voorbereiding

In deze sectie vindt u verschillende klassikale voorbereidingsmogelijkheden bij de Museon-les ‘Vulkanen’.

De zes paragrafen zijn ingedeeld in drie thema's: Gevaarlijk of nietDichtbij en ver weg en Museonles. Deze drie thema's komen in de verwerkingsstof weer terug. De laatste twee thema's zijn zelfstandige thema's. Het eerste thema moet echter samen met het tweede thema gedaan worden.

U kunt natuurlijk ook zelf informatie uit de paragrafen halen die u interessant vindt voor de leerlingenen.

 

Gevaarlijk of niet?

1. Introductie) Hier staat een filmpje van een vulkaanuitbarsting en wordt de leerlingen een aantal vragen gesteld. In de drie hierop volgende paragrafen wordt op deze vragen verder ingegaan.

2. Vulkaanvakantie) Voorbeelden en filmpjes over activiteiten die mensen kunnen doen als ze op vakantie een vulkaan tegen komen?

3. Leven bij een vulkaan) Over de ervaringen van iemand die bij een vulkaan woont.

4. Een vulkaanuitbarsting) Over de ervaringen van iemand die een vulkaanuitbarsting van dichtbij heeft meegemaakt.

 

Dichtbij en ver weg

5. Bekende vulkanen) De leerlingen krijgen hier alvast een aantal vulkanen te zien, waarover zij tijdens de les en bij het verwerkingsmateriaal meer te horen krijgen.

 

Museonles

6. In de vulkaan) Hier komen een aantal begrippen naar voren die in het Museon terug zullen komen. Het is handig als de leerlingen deze al een keer gehoord hebben.

 

Individueel

U kunt de leerlingen deze voorbereiding ook zelfstandig laten doornemen. Hiervoor is een speciale lesmodule gemaakt. Klik hiervoor op onderstaande link.

Voorbereiding vulkanen

Introductie

Vulkaanuitbarstingen zijn regelmatig in het nieuws. Het zijn dan ook zeer indrukwekkende natuurverschijnselen. De meeste  leerlingen zullen een uitbarsting nog nooit van dichtbij hebben mee gemaakt, maar als ze naar het onderstaande filmpje kijken dan krijgen ze wel een goede indruk.

Gevaarlijk of niet?

Is een vulkaan nou gevaarlijk of niet? Elke leerling denkt daar anders over.

Laat de leerlingen op papier antwoord geven op de vier vragen hiernaast. Na de Museonles gaan de leerlingen tijdens het maken van het verwerkingsmateriaal kijken of zij er dan nog steeds zo over denken.

Als iedereen een antwoord op de vier vragen heeft gegeven, bespreek dan met elkaar wat de leerlingen geantwoord hebben. Denkt iedereen er hetzelfde over?

Vulkaanvakantie

Veel mensen op vakantie naar een gebied met vulkanen. Hier komt een aantal voorbeelden van activiteiten aan bod die mensen bij een vulkaan doen. Door op de plaatjes te klikken verschijnt er een filmpje van de activiteit.

 

Afb. 1) Vulkaan beklimmen
Afb. 1) Vulkaan beklimmen

Het bekendst is het beklimmen van een vulkaan (zie afbeelding 1). Dat kan op eigen gelegenheid, maar onder begeleiding van een gids is het een stuk veiliger en leuker. Hij weet vaak veel van de gevaren van de specifieke vulkaan af, kan veel vertellen over de vulkaan en kent ook de mooiste plekjes op de vulkaan. De beklimming leidt vaak naar de top, van waar er een mooi zicht is op de binnenkant van de vulkaan, de krater.

 

Extreme sporten

Op een vulkaan is echter nog veel meer mogelijk . Sommige mensen gaan bijvoorbeeld met een plank van een vulkaan af, zelfs als daar geen sneeuw op ligt (zie afbeelding 2). Ook zijn er mensen die gaan zwemmen of duiken in de as van een vulkaan (zie afbeelding 3).

 

Voor de experts

De echt doorgewinterde vulkaanbeklimmer gaat zelfs nog een stukje verder dan de rand van de krater. Zij dalen bijvoorbeeld af in de krater (zie afbeelding 4). Maar dat gaat voor de meeste mensen toch net iets te ver.

Leven bij een vulkaan

Tijdens de vakantie een vulkaan bezoeken is misschien iets wat de leerlingen nog wel zouden doen, maar wonen bij een vulkaan is toch iets heel anders. Niet iedereen wil bij een vulkaan gaan wonen. Toch zijn er mensen die dit doen.

De Vesuvius

In Italië ligt een aantal vulkanen. Eén van die vulkanen is de Vesuvius. Hoe zou het zijn om bij de Vesuvius te wonen? Is dat nou eng? Of valt dat misschien wel mee?

In het onderstaande filmpje ontmoeten de leerlingen Rosario. Hij woont bij de Vesuvius. Laat de leerlingen goed luisteren naar wat Rosario te zeggen heeft. Waarom gaat Rosario niet verder van de gevaarlijke vulkaan wonen?

Rosario.JPG

Rosario heeft nog niet meegemaakt dat de Vesuvius uitbarst. Zijn opa heeft dit wel ervaren toen hij jong was. In het filmpje zagen de leerlingen beelden van deze uitbarsting en hoorden ze Rosario's opa hierover vertellen.

Bekende vulkanen

Vulkanen op aarde

Een aantal bekende vulkanen zullen tijdens de les in het Museon en bij het verwerkingsmateriaal na het Museonbezoek terugkomen. Het is daarom handig dat de leerlingen de onderstaande vulkanen al een keer gezien hebben.

De Vesuvius in Italië is een vulkaan die niet ze ver van ons vandaan ligt. Vanaf het Museon ligt deze vulkaan op 1470 kilometer afstand. Dit is natuurlijk niet de enig vulkaan op de wereld. Er zijn op aarde wel meer dan 1500 vulkanen te vinden. Op het bovenstaande kaartje zijn een aantal van deze vulkanen aangestipt. Door de markeringen aan te klikken verschijnt een foto met wat informatie over de vulkaan. Probeer met deze informatie de onderstaande vragen te beantwoorden

In de vulkaan

Begrippen

Voor de Museonles is het handig als de leerlingen alvast een aantal begrippen kennen. Hieronder zijn deze begrippen dik gedrukt en worden ze verder uitgelegd.

 

Onderdelen van een vulkaan

Bij het zien van een vulkaan zien we alleen de buitenkant; een berg (zie afb. 1). Als we deze berg beklimmen, of met een vliegtuig er overheen vliegen is aan de top van de vulkaan vaak een krater te zien (zie afb. 2). Deze krater is de bovenkant van een pijp die recht de vulkaan in gaat. De pijp eindigt in een met magma gevulde ruimte die magmakamer genoemd wordt. 

 

Onder de grond

Een groot deel van een vulkaan zit dus onder de grond. Hiervoor zullen we dus in de aarde moeten kijken. Maar wat zit er nu eigenlijk aan de binnenkant van de aarde?

In grote lijnen kunnen we de aarde opdelen in drie delen(zie afb. 3). Het binnenste heet de kern. Daaromheen zit de mantel. En als laatste hebben we aan de buitenkant de aardkorst. In het Museon zullen de leerlingen zien waar uit welke van deze drie delen de magma van een vulkaan nu precies vandaan komt en waarom vulkanen eigenlijk uitbarsten.

In het Museon

Wat gaan de leerlingen doen?

In de zaal ‘Vulkanen en aardbevingen’ wordt de werking van vulkanen aan de hand van een bordschema uitgelegd. We maken daarbij gebruik van een uitgebreide collectie vulkanische gesteenten.

De les begint met een introductiegesprek waarbij de opbouw van de aarde en de opbouw van een vulkaan aan de orde komen. Daarna krijgen de leerlingen enkele vulkanische gesteenten te zien. Vervolgens maken de leerlingen een aantal opdrachten over de tentoongestelde voorwerpen en informatieve meubels. 

Doel van de museumles

Lesdoel: Begrip bijbrengen over het ontstaan en de werking van vulkanen; kennismaken met de verschillende typen vulkanen en de ligging van vulkanen op aarde.

Kerndoel 49: Oriëntatie op jezelf en de wereld > Ruimte. De leerlingen leren over de mondiale ruimtelijke spreiding van natuurlandschappen, in dit geval: vulkanen.

Verwerking

Klassikaal

In de volgende acht paragrafen vindt U verschillende klassikale verwerkingsmogelijkheden bij de Museon-les ‘Mensen en vulkanen’.

De  paragrafen zijn ingedeeld in vier thema's: Museonles, Dichtbij en ver weg, Gevaarlijk of niet? en Experimenten. De eerste drie thema's zijn een vervolg op de gelijknamige thema's uit het voorbereidingsmateriaal.

 

Museonles

1. Nabespreking
Met behulp van het antwoordformulier kunnen de boekjes die de leerlingen hebben ingevuld tijdens uw les worden nagekeken.

 

Dichtbij en ver weg

2. Vulkanen en Nederland
Hebben wij vulkanen in Nederland en zijn die gevaarlijk?

3. Vulkanen dichtbij Nederland
Wat kan het effect zijn van de uitbarsting van een nabij gelegen vulkaan.

4. Vulkanen ver van Nederland
Wat kan het effect zijn van de uitbarsting van een ver weg gelegen vulkaan.

 

Gevaarlijk of niet?

5. Gevaarlijk of niet
Reflectie op de vier vragen die tijdens de voorbereiding door de leerlingen zijn beantwoord.

 

Experimenten

6. Vloeiende lava
Onderzoekje naar verschillende soorten lava en verschillende soorten vulkaan. Wat is het verband hier tussen?

7. Gas onder druk
Wat is het effect van gassen in de magma?

8. Maak een vulkaan
Bouw een model van een vulkaan die echt uit kan barsten.

 

Individueel

U kunt de leerlingen deze verwerking ook zelfstandig laten doornemen. Hiervoor is een speciale lesmodule gemaakt. Klik hiervoor op onderstaande link.

Verwerking vulkanen

Nabespreking

Tijdens de Museonles hebben de leerlingen het opdrachtenboekje ingevuld. Met het antwoordblad dat u tijdens de les hebt gekregen is het mogelijk om samen met de leerlingen de antwoorden op de vragen in het boekje door te nemen.

Vulkanen in Nederland

Als we over vulkanen praten dan hebben we het altijd over landen ver weg van Nederland. Maar zijn er in Nederland nu ook vulkanen?

Het antwoord is ja. Midden in de Waddenzee, op 135 kilometer van het Museon, ligt de Zuidwalvulkaan (zie afbeelding 1).

Als je de vulkaan wilt zien dan zul je weinig vinden (zie afbeelding 2). De vulkaan zit namelijk volledig onder de grond. De vulkaan is al meer dan 150 miljoen jaar oud. In de tussentijd is de vulkaan bedekt geraakt onder een heleboel grond.

 

Vulkanen dichtbij Nederland

In Nederland hebben we dus geen werkende vulkaan. Maar als we iets verder over de grens gaan komen we toch een aantal vulkanen tegen. Neem bijvoorbeeld de vulkaan op IJsland (de Eyjafjallajökull), die op 1892 kilometer van het Museon ligt .

Aswolk

Op 21 maart 2010 begon deze vulkaan uit te barsten. De uitbarsting had grote gevolgen voor de omgeving. Bekijk daarvoor de onderstaande beelden uit het journaal van 19 april.

 

Vulkanen ver van Nederland

Ook vulkanen die hele ver weg liggen kunnen een effect hebben op ons. Neem bijvoorbeeld de vulkaan Krakatau in Indonesië, die op 11.290 kilometer van het Museon ligt (zie afbeelding 1).

Krakatau

Op 27 augustus 1883 barste deze vulkaan uit. Door de uitbarsting stortte de vulkaan ineen, waardoor bijna de volledige berg na de uitbarsting was verdwenen.

Door de instorting ontstond een tsunami, een vloedgolf, van tientallen meters hoog. Deze overspoelde grote delen van de kusten van de eilanden Java en Sumatra.

Wereldwijde effecten

In de jaren na de uitbarsting werden over de gehele wereld verschijnselen gezien die verband hielden met de uitbarsting.

Zo werd de vloedgolf zelfs in het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk geregistreerd door een deining van de zeespiegel. Deze was natuurlijk lang niet zo groot als de vloedgolf in Indonesië.

De asdeeltjes die in de atmosfeer terechtkwamen zorgden ervoor dat het volgende jaar de gemiddelde temperatuur op aarde met 1,2 graden daalde. Ook kleurde de hemel in de jaren na de uitbarsting in grote delen van de wereld 's ochtends en 's avonds rood. Deze kleuren werden door verschillende schilders op doek gezet (zie afbeelding 2).

Gevaarlijk of niet?

Tijdens de voorbereiding hebben de leerlingen een antwoord gegeven op de vier vragen rechts .

Kijk nu eens met de leerlingen terug naar deze antwoorden. Zouden ze op alle vragen nog steeds hetzelfde antwoord geven, of is dit veranderd? Probeer ook te achterhalen waarom dit veranderd is.

 

 

Experiment 1: Vloeiende lava

Er zijn veel verschillende soorten lava; dikke lava, dunne lava, kleverige lava en juist hele snelle lava die snelheden van wel 50 km per uur kan halen! Doordat er zoveel verschillende lava's zijn, zijn er ook veel verschillende soorten vulkanen.

Met het volgende experiment gaan de leerlingen onderzoeken hoe verschillende soorten lava zich gedragen en uitvloeien. Daarvoor wordt natuurlijk geen echte lava gebruikt! Vervolgens kijken de leerlingen naar verschillende soorten vulkanen en of deze nou verschillende soorten lava maken, of dat verschillende soorten lava verschillende vulkanen maken.

 

lavastroom2.jpg

Het experiment

  1. Neem de dunne vloeistof en schenk deze op een bord. Hoe lang duurt het voordat de vloeistof over de hele bodem verspreid is? Schrijf op!
  2. Herhaal het experiment met de dikke vloeistof op het tweede bord. Zorg dat ie goed dik is, zet desnoods de stroop of honing even in de koelkast. Hoelang duurt het voordat deze vloeistof over de hele bodem verspreid is? (Niet stiekem helpen, hè?) Schrijf op!
  3. Meng wat zand door de dikke vloeistof, daardoor wordt deze zo dik dat hij bijna niet meer zal vloeien.
    Zal deze de bodem nog helemaal gaan bedekken? Schrijf op!
  4. Zet als je ermee klaar bent de drie borden in de koelkast, en kijk na een uur na de vorm van je vulkanen.
    Kijk hier rechts of je de verschillende vulkanen kunt herkennen.

Experiment 2: Gasexplosie

Magma in de aarde bevat vaak allerlei gassen. Deze gassen blijven door de hoge druk in de aarde opgelost in het magma. En wat gebeurt er nou als er geen druk meer is die deze gassen op zijn plek houdt?

In frisdrank (met prik) zitten ook gassen, die door de druk in de fles in de drank worden gehouden. Wat gebeurt er nou als er geen druk meer is die deze gassen op zijn plek houdt?

Daar gaan we met dit experiment naar kijken. Doe dit nooit alleen, maar vraag altijd een volwassene om je te helpen! Dit geldt ook als je thuis een experiment doet! 

 

Het experiment

  1. Zet de fles op het aanrecht (niet schudden!). Draai voorzichtig de dop los en kijk wat er gebeurt.
    Draai de fles weer goed dicht. Wat zie je nu?
    Herhaal dit een paar keer tot je goed ziet wat het verschil is tussen de fles met en zonder dop.
  2. Schroef de dop nu echt goed vast en schud héél zachtjes met de fles. Door deze bewegingen kan er eigenlijk minder gas in de drank opgelost worden.
  3. Zet de fles in de spoelbak. Draai de dop nu een heel klein beetje los (hou de fles weg van je gezicht!). Wat gebeurt er?

Wat is er gebeurd

  1. Als je de dop losdraait zie je dat er belletjes ontstaan. Als je de dop weer vast schroeft, verdwijnen de belletjes weer. Je kunt hier zien dat gassen in vloeistof onder druk goed opgelost blijven.  Maar ze ontsnappen als ze de kans krijgen, dus als de druk lager is wanneer je de dop los schroeft.
  2. Het gas in de vloeistof heeft meer plaats nodig als de vloeistof beweegt. Je doet dit door de fles zachtjes te schudden.
  3. Het bruisende ‘magma’ spuit de fles uit doordat de druk plotseling lager wordt, want je draait de dop los. Als de druk wegvalt blijven gassen niet meer opgelost, ze willen naar buiten.
    Hetzelfde gebeurt in een vulkaan, in de magma. Op deze manier kan de magma in een vulkaan dus soms erg explosief zijn! Waar de gassen van de vulkaan vandaan komen kun je zien in het filmpje Plaattektoniek.

Experiment 3: Maak een vulkaan

Met deze instructie kan in groepjes van ongeveer 4 leerlingen een vulkaan gemaakt worden.

Het schaalmodel

Vervorm kippengaas dusdanig, dat er een berglandschap met een vulkaantrechter ontstaat (in de trechter moet een bekertje passen). Maak lavadammen om de lava in goede banen te leiden

Maak behangplaksel, scheur krantenpapier aan repen en laat die enkele minuten in het plaksel weken. Bedek het gaas met minstens drie lagen papier-maché.

Als alles goed droog is kun je het landschap verven en op kleur brengen. Huizen maak je van hout of doosjes en bomen van cocktailprikkers en een oude spons.

De uitbarsting

Zet het plastic bakje in de vulkaankrater van je model.

Doe 1 thelepel natriumbicarbonaat in het bakje en voeg voorzichtig enkele malen 1 theelepel azijn toe.

Als de vulkaan begint te bruisen, kijk goed waar het schuim naar toe stroomt. Blijven je huizen gespaard?

Leessugesties

Onderstaande boeken zijn suggesties voor de leerlingen om te lezen.

Adams, S. / Mijn eerste boek over vulkanen.
Met behulp van veel gekleurde tekeningen wordt allerlei informatie gegeven over verschillende werkende en niet-werkende vulkanen. ISBN 9789025746483

Ruben, K. / Aardbevingen en vulkanen.
Dit is een boekje uit de serie 'Insiders '. Na wat algemene informatie over vulkanen wordt hier ingezoomd op een aantal specifieke rampen. Ook is er een 3D versie van dit boekje beschikbaar. Met behulp van pop-ups, uitvouwboekjes en schuifplaten wordt de aarde in dit boekje tot leven gebracht. ISBN 9789025745998 (2D versie) en ISBN 9789025749019 (3D versie).

Links

Wilt u meer weer over het onderwerp van deze museumles, kijk dan op onderstaande sites. 


De vulkanische uitbarsting op het eiland Krakatau
Verslag uit 1883 van de uitbarsting van de Krakatau dat in 1884 gepubliceerd werd in het tijdschrift 'De Natuur'.

 

De vulkanen van Java

Fragmenten van het boek 'De vulkanen van Java' van de Nederlandse geoloog R.W. van Bemmelen uit 1951, met illustraties van L.J. Eland

 

http://www.romeinspompeii.net/index4.html
Website met veel materiaal over de Pompeï.

 

http://www.vulkanisme.nl/
Een uitgebreide website gericht op mensen die een (profiel) werkstuk, een spreekbeurt of een reis naar een vulkaan willen maken. De website bevat veel informatie over vulkanen en vulkanisme, maar ook zijn er games, kleurplaten en een vulkaanquiz.

 

www.vulkanen.nl
Website met veel informatie over vulkanen, die aan de hand van een kaart aanklikbaar zijn.

 

Het Museon

Bij deze les zijn nodig:

  • Digibord
  • Mogelijkheid tot openen van pdf's
  • Mogelijkheid tot afspelen van filmpjes met geluid
  • Mogelijkheid tot het openen van Powerpoint presentaties

Vragen aan de leerlingen

  1. Heb je al eens een vulkaan bezocht?
  2. Zou je dat anders wel een keer willen doen?
  3. Durf je bij een vulkaan te wonen?
  4. Is een vulkaan gevaarlijk?
Afb. 2) Vulkaansurfen
Afb. 3) Asduiken
  Foto Bradley Ambrose
Afb. 4) Afdalen in de kater
De Vesuvius
Kaart Italië
Uitbarsting Vesuvius in 1944
Afb. 1) De vulkaan Villarica in Chili
Afb. 2) Krater van de vulkaan Villarica
Introductie over vulkanen
Vulkanische resten aanraken
Ligging Zuidwalvulkaan
Aardoppervlak boven vulkaan

Links

Vulkanen in de buurt: De geoloog Sara gaat op bezoek bij vulkanen in onze omgeving.

Ligging Eyjafjallajökull
  Foto Árni Friðriksson
Uitbarsting Eyjafjallajökull
Afb. 1) Ligging Krakatau
Afb. 2) Krakatau vlak voor de uitbarsting in 1883
  Schilderij door William Ashcroft
Afb. 3) Zonsopgang in Londen 26 november 1883

Links

De vulkanische uitbarsting op het eiland Krakatau: Verslag uit 1883 van de uitbarsting van de Krakatau dat in 1884 gepubliceerd werd in het tijdschrift 'De Natuur'.

De vulkanen van Java: Fragmenten van het boek 'De vulkanen van Java' van de Nederlandse geoloog R.W. van Bemmelen uit 1951, met illustraties van L.J. Eland

Vragen aan de leerlingen

  1. Heb je al eens een vulkaan bezocht?
  2. Zou je dat anders wel een keer willen doen?
  3. Durf je bij een vulkaan te wonen?
  4. Is een vulkaan gevaarlijk?

Benodigdheden:

- volwassene
- lepel
- klok (of horloge)
- dienblad
- pen en papier
- drie borden
- water
- zand
- dikke vloeistof (bv. stroop, honing)
- dunne vloeistof (bv. afwasmiddel, shampoo of water)

Stratovulkaan: Villarica
  Foto Quinn Dombrowski
Schildpadvulkaan: Mauna Ulu

Benodigdheden

- volwassene
- Kleurloze plastic fles (géén glas!) met gekleurde frisdrank (bijv. cassis of cola)

gasexplosie

Link:

Plaattektoniek: In dit filmpje wordt uitgelegd dat door het bewegen van de continentale platen organisch materiaal in het magma terecht komt. Dit organische materiaal vormt de gassen in het magma en zorgt dus voor explosieve vulkaanuitbarstingen.

Benodigdheden

  • Kippengaas
  • Papier-maché (behangplaksel en dunne repen krant)
  • Klein plastic bakje, die in de krater van de vulkaan moet passen.
  • Verf en allerhande materiaal om huisjes en bomen mee te maken
  • Eén theelepel natriumbicarbonaat per vulkaan (bij de apotheek verkrijgbaar)
  • paar theelepeltjes azijn om de natriumcarbonaat te laten bruisen
maquette
natriumbicarbonaat.jpg