Algemeen

Digitale lesbrief, voorbereidings- en verwerkingsmateriaal bij de Museon-les 'Teken een beest'.

  

In het Museon zijn talloze opgezette dieren te bewonderen. Ze staan voor altijd stil. Daardoor doet zich de gelegenheid voor nu eens echt goed naar de dieren te kijken en ze proberen na te tekenen.

Goed leren kijken is bij natekenen heel belangrijk. Meestal ben je geneigd om veel te snel te kijken. Daardoor denk je dingen te zien, die anders zijn dan ze werkelijk zijn. Bovendien vullen de hersenen een hoop dingen in, die we niet echt zien.

Kijk maar eens goed naar de afbeelding hiernaast. Kun je geloven dat beide poppetjes even groot zijn? Meet maar eens na.

Hersenen 'zien' andere dingen dan je ogen.

Doel van de lesbrief

Deze lesbrief is bedoeld ter voorbereiding en verwerking op de les 'Teken een beest' (groep 7 en 8) van het Museon.

U vindt hier verschillende klassikale voorbereidings- en verwerkingsmogelijkheden voor de leerlingen.

Deze lesbrief kan op het Digibord getoond worden. U kunt de leerlingen zelf stukjes laten voorlezen of de informatie eruit halen en dat verder aan de leerlingen vertellen.

 

Er zijn ook individuele voorbereidings- en verwerkingsmogelijkheden voor de leerlingen zelf.

Individule voorbereiding

Individuele verwerking

Structuur van de lesbrief

Voorbereiding

In dit onderdeel staan de verschillende klassikale voorbereidingsmogelijkheden. U vindt hier ideeën om het onderwerp in de klas te introduceren. De begrippen die in de museumles aan bod komen vindt u ook hier, zodat de leerlingen er alvast kennis mee kunnen maken.

In het Museon

In dit onderdeel wordt de leerlingen kort verteld wat ze gaan doen tijdens de les in het Museon en wat het doel van de Museon-les is.

Verwerking

In dit onderdeel staan suggesties aangeven voor klassikale verwerking op school van de museumles.

Inhoud museumles

In het Museon zijn talloze opgezette dieren te bewonderen. Ze staan stil. Daardoor doet zich de gelegenheid voor nu eens echt goed naar de dieren te kijken en ze proberen na te tekenen.

Het geheim van een goede tekening is niet alleen goed kunnen tekenen maar ook heel goed kijken. ‘Goed leren tekenen’ moet je oefenen, dat begrijpt iedereen, maar 'goed kijken' ook! En veel van wat je al weet over dieren… dat moet je bij natekenen juist vergeten.

De leerlingen krijgen in deze les volop de gelegenheid om te kijken, te vergeten en te tekenen met behulp van kleine, grappige oefeningen.

Voorbereiding

Klassikaal

Met de volgende paragrafen kunt u de leerlingen klassikaal voorbereiden op de museumles 'Teken een beest'.

Individueel

U kunt de leerlingen ook zelfstandig deze voorbereiding laten doornemen. Hiervoor is een aparte lesmodule gemaakt. Klik hiervoor op onderstaande link.

Voorbereidingsmateriaal voor de leerlingen

Tekenoefeningen

Hieronder vindt u een aantal speelse oefeningen die kunnen dienen ter voorbereiding op de museumles.

Dieren tekenen met behulp van je hand

Wist je dat je handen een heel goed hulpmiddel zijn om dieren te tekenen? Kijk maar eens de voorbeelden op de website via de link hieronder. Met één of twee handen en een paar extra lijnen kun je heel makkelijk een vis, een kameel en een vogel leren tekenen.

http://kids.flevoland.to/knutselen/tekenen.shtml

Ondoorbroken lijn

Laat op het digitale schoolbord een tekening van een willekeurig dier zien. De leerlingen hebben dan de opdracht om binnen 2 minuten het dier na te tekenen, maar zonder hun potlood van het papier te halen. De tekening wordt dus een onderdoorbroken lijn. Welke tekening lijkt het meeste op het dier?

Andere oefeningen

Natuurlijk kunt u met de leerlingen nog meer tekenoefeningen doen, zoals:

  • laat de leerlingen het fruit natekenen dat ze vandaag hebben meegenomen
  • oefen eens in het tekenen met de andere hand
  • kijken is erg belangrijk bij tekenen. Zien de leerlingen hoeveel driehoeken er in de tekening hieronder zitten?

Het antwoord is 27 driehoeken

Heb jij al een handtekening?

Elke kunstenaar zet onder zijn of haar tekening of schilderij altijd een handtekening. Als de leerlingen straks naar het Museon komen om tekeningen van dieren te maken, is het leuk als zij ook hun handtekening erop kunnen zetten. Met deze opdracht kunt u de leerlingen een handtekening laten maken of als ze er al een hebben, misschien wel verbeteren.

 

Wat is een handtekening? 

Een handtekening is een met de hand geschreven naam die iemand plaatst onderaan een brief of document. Je handtekening hoeft echter niet “leesbaar” te zijn.

Tips voor een goede handtekening

  • Kies bijvoorbeeld de eerste letters van je voor en achternaam
  • Je kunt ook je hele naam achter elkaar schrijven
  • Doe er bijvoorbeeld een paar sierlijke krullen bij of strepen onder
  • Een handtekening moet niet te moeilijk zijn

 

Oefenen

Je hebt een nieuwe handtekening, en dan? Ervaring leert dat als je de handtekening twintig keer “oefent”, je hem al aardig onder de knie hebt. Hoe vaker je “oefent” hoe sneller hij je eigen handtekening wordt. Je kunt de wat moeilijkere delen van je handtekening apart oefenen. Daardoor kun je dat onderdeel sneller goed neerschrijven.

In het Museon

Wat gaan de leerlingen doen?

In de les 'Teken een beest' gaan de leerlingen aan de slag met het tekenen van dieren.

Tijdens een introductie doen we allerlei korte oefeningetjes zoals tekenen met links en goed kijken naar het dier. De leerlingen leren zich te realiseren op welke plaats in de kop van een dier het oog precies zit en ze leren goed te kijken hoe bij een dier de poten aan het lijf zitten.

Na deze oefeningen kiest iedere leerling een dier uit en gaan ze echt aan de slag. De leerlingen proberen het dier zo goed gelijkend mogelijk na te tekenen. Ze beginnen met een lijntekening. Als er nog tijd over is kunnen ze ook de vacht, het verenpak of de andere structuren van het dier tekenen.

Uiteraard gaan alle tekeningen mee naar school!

Doel van de museumles

Lesdoel: Na deze les weten de leerlingen waar ze op kunnen letten bij het natekenen van dieren en door goed te kijken krijgen ze meer interesse in dieren.

Kerndoel 41: Oriëntatie op jezelf en de wereld > Natuur en techniek. De leerlingen leren over de bouw van dieren en over de vorm en functie van hun onderdelen.

De les raakt het kerndoeldomein kunstzinnige vorming.

Verwerking

Klassikaal

In de volgende paragrafen vindt u verschillende manieren van klassikale verwerking bij de museumles 'Teken een beest'.

Individueel

U kunt de leerlingen ook zelfstandig deze en extra verwerking laten doornemen. Hiervoor is een aparte lesmodule gemaakt. Klik hiervoor op onderstaande link.

Verwerkingsmateriaal voor de leerlingen

Teken een prehistorisch dier

Dieren (na)tekenen doen mensen al heel lang. Al in de prehistorie tekenden mensen dieren in grotten. In het Museon hangt een replica (een kopie) van zo'n grotschildering.

Als je met je muis over een dier gaat kun je zien welk dier het is. Door er op te klikken zie je een foto van hoe het dier er in het echt uit ziet of heeft gezien. Sommige van deze dieren zijn namelijk nu uitgestorven.

Probeer nu zelf eens zo'n prehistorisch dier te tekenen met dezelfde technieken als toen. De mensen in de prehistorie gebruikt weinig kleuren, veel schaduwwerking en ze tekenden vaak met houtskool of pigment. De tekeningen waren simpel, vaak maar een paar lijnen, maar wel heel treffend. Ze keken namelijk erg goed naar het dier zelf voordat ze het tekenden.

Maak een werkstukje bij het getekende dier

De leerlingen kunnen van de getekende dieren tijdens de museumles een klein werkstukje maken. Ze hebben tijdens de les goed naar het dier gekeken, maar wat kunnen ze nog meer te weten komen over dit dier?

Aan het eind kunnen de werkstukjes worden samengevoegd tot één document voor de hele klas.

 

In het werkstukje kunnen de leerlingen op verschillende vragen een antwoord zoeken. Denk bijvoorbeeld eens aan:

  • Waar leeft dit dier? In welke delen van Nederland of in welke landen en in wat voor omgeving?
  • Hoe leeft dit dier? Alleen, in kleine groepjes of in grote kuddes?
  • Wat eet het dier?
  • Hoe ziet het dier eruit?
  • Zijn er veel of weinig aantallen van dit dier in Nederland?

 

Plaatjes van het dier en de tekening (of een kopie daarvan) zijn een mooie aanvulling bij het werkstukje.

Textuur en kleur

Tijdens de museumles hebben de leerlingen voornamelijk gelet op de vorm van de dieren die ze hebben nagetekend. De vacht, het verenpak of andere huidstructuren hoefden alleen getekend te worden als daar nog tijd voor was.

Maar dit is wel belangrijk bij het goed tekenen van een dier. De leerlingen kunnen met deze opdracht toch vaardigheid krijgen in het kijken en begrijpen van huid, vacht en kleur.

De onderstaande sjablonen kunnen worden gebruikt om zelf vachtpatronen, kleuren en huidstructuren bij de verschillende dieren aan te brengen. Een duidelijk kleurenfoto (helemaal onderaan de pagina) van het dier is een goed hulpmiddel.

Voorbeeldsjablonen

Foto's van de dieren

Creatieve werkvormen

De tekeningen die de leerlingen in het Museon hebben gemaakt zijn een prima basis om te gebruiken bij andere creatieve werkvormen.

De leerlingen kunnen bijvoorbeeld met:

  • houtskool
  • waskrijt
  • ecoline
  • snippers gekleurd papier uit tijdschriften
  • olieverf
  • acrylverf
  • pigment

aan de slag om hetzelfde dier wat ze tijdens de museumles hebben getekend, ook met deze technieken op papier te krijgen.

Verschillende stijlen

Niet alleen verschillende materialen om mee te werken, maar ook verschillende stijlen zijn een mogelijkheid. De leerlingen kunnen het dier dat ze tijdens de museumles hebben nagetekend opnieuw tekenen, maar nu in een bepaalde stijl.

Hieronder staan een aantal stijlen als voorbeeld, maar andere schilderstijlen zijn natuurlijk ook mogelijk.

Tips om de verschillende schilderstijlen toe te passen

Pop art

  • 4 keer dezelfde afbeelding
  • veel kleuren
  • accent op één deel 
  • vaak zeefdruk

Kubisme

  • verschillende standpunten
  • kubus, kegel of bolvormen
  • vereenvoudiging
  • veel kleur

Abstract

  • geometrische vormen (rechthoek, driehoek of vierkant)
  • primaire kleuren
  • geen onderwerp meer zichtbaar
  • gebruik maken van vlakken en lijnen

Impressionisme

  • geen strakke lijnen
  • momentopname, dus bijvoorbeeld de beweging van het dier
  • 'rommelige' manier van schilderen
  • kleuren lopen in elkaar over

Zelfportret

Het tekenen van dieren is leuk, maar jezelf of een ander tekening is misschien wel leuker en uitdagender. Laat de leerlingen een zelfportret maken met behulp van een spiegel of laat ze in tweetallen elkaar tekenen. Hieronder vindt u enkele tips voor een goed zelfportret.

Tips voor een goed zelfportret

Ieder gezicht is natuurlijk anders. Maar toch zijn een aantal verhoudingen altijd precies hetzelfde. In dit filmpje krijg je een simpele uitleg voor het tekenen van gezichten. Je kunt de tekening aan het eind zo aanpassen dat het jouw gezicht wordt.

Het Museon
  www.tekenen-leren.nl

Bij deze les zijn nodig:

  • Digitaal schoolbord
  • Mogelijkheid tot openen van pdf bestanden
  • Mogelijkheid tot afspelen van filmpjes met geluid
Oefenen met tekenen
  Foto: Wikipedia CC
De handtekening van Pablo Picasso
Een verzameling dieren om te tekenen
Uitleg bij het tekenen
Tekening van één van de leerlingen

Benodigdheden:

  • papier
  • sjablonen
  • kleurenfoto dier
  • kleurpotloden, houtskool of stiften
Dier in olieverf
Dier in snippers papier