Algemeen

Deze lesbrief is bedoeld ter voorbereiding en verwerking van de les 'Mee op zee' (groep 1 en 2) van het Museon. De leerlingen maken in deze les kennis met de zee en het strand. Welke dieren leven daar en hoe kun je ze herkennen?

Samen met de kapitein van het Museon gaan de leerlingen dat uitzoeken.

Doel van de lesbrief

Deze lesbrief is bedoeld ter voorbereiding en verwerking van de les 'Mee op zee' van het Museon. Deze les is voor groep 1 en 2.

De leerlingen maken kennis met de zee en het strand. Welke dieren leven daar en hoe kun je ze herkennen? U vindt hier een aantal ideeën om de onderwerpen 'zee' en 'strand' te introduceren in de klas voor het volgen van de museumles.

Ook vindt u hier verschillende suggesties voor verwerking van de les op school: interactief digibordmateriaal, extra informatie en een handleiding voor het omtoveren van de klas tot een zee!

Deze lesbrief kan op het Digibord getoond worden. U kunt er zelf de informatie uit halen en aan de leerlingen verder vertellen. De afbeeldingen, filmpjes en interactieve opdrachten zijn geschikt om met de hele klas te bekijken of te maken. 

Structuur van de lesbrief

Voorbereiding
In dit onderdeel staat een aantal suggesties voor voorbereiding in de klas. Voor het volgen van de museumles wordt geen specifieke voorbereiding gevraagd, maar u kunt met deze suggesties het onderwerp wel alvast introduceren in de klas.  

In het Museon
Hier vindt u een uitleg van de lesopzet van de museumles. Wat gaan de leerlingen doen en wat zijn de doelen van de museumles? Omdat de kleuters van groep 1 en 2 wat meer hulp kunnen gebruiken, mag er een extra begeleider mee in de bus. U mag tijdens de museumles zeker foto's maken!

Verwerking
In dit onderdeel staan ideeën voor de verwerking van de museumles op school. U vindt hier bijvoorbeeld de informatie uit de museumles over de verschillende dieren op het strand en in de zee. De leerlingen kunnen hier testen of ze de kennis voldoende hebben opgenomen. Maar u vindt hier ook ideeën en suggesties ter verwerking van het onderwerp in de klas.

Leessuggesties
Hier vindt u een suggesties voor boeken over het onderwerp van de museumles.

Links
Voor meer informatie over het onderwerp van de museumles kunt u hier terecht.

 

Inhoud museumles

Gaan de leerlingen mee naar de Museonzee?

De kapitein vertelt honderduit over vissen, zeesterren, mooie schelpen en nog veel meer. Weten de leerlingen dat je op het strand eieren van een haai kunt vinden? Samen met de kapitein ontdekken ze dat schelpen huizen van zeedieren zijn, dat jonge meeuwen andere veren hebben dan oudere meeuwen en dat krabben en zeesterren na hun dood soms aanspoelen op het strand.

Voorbereiding

Met de volgende vier paragrafen kunt u de leerlingen klassikaal voorbereiden op de Museon-les 'Mee op zee'.

In de eerste paragraaf vindt u een uitleg over de Museonzee. Deze is heel speciaal en hier kunt u de leerlingen alvast een kijkje laten nemen.

In de paragraaf 'Interactief digibordmateriaal' kunt u de leerlingen alvast een indruk geven van de verschillende dieren die op en bij het strand wonen. Deze dieren worden ook in de les behandeld.

In de laatste twee paragrafen vindt u kleurplaten en raadsels en rijmpjes over de zee en het strand. Leuk voor in de klas!

De kust van Scheveningen
De kust van Scheveningen

De Museonzee

De zee in het algemeen

Vanuit de ruimte ziet onze aarde eruit als een blauwe planeet. Zeventig procent van het aardoppervlak is immers bedekt met water, 97 procent daarvan bevindt zich in oceanen en zeeën. Daar krioelt het van het leven.

De zee lijkt bekend. We hebben haar in kaart gebracht, de diepste diepten en vooral de ondiepten. Maar veel weten we nog niet. Vooral vele honderden meters onder de oppervlakte valt nog veel te ontdekken.

De zee is onmisbaar voor het leven op aarde. Ze bepaalt ons klimaat, ze is het begin en einde van kringlopen zoals die van water en zuurstof . De zee, kortom, is de bron van alle leven.

De zee in het Museon

In het Museon bevindt zich ook een zee. Hij is mooi blauw en er is van alles te zien en te ontdekken. Je vindt er koraal, een vissenvitrine, de diepzee met vreemde vissen en onderwatervulkanen, maar ook watervogels en de mangrove.

Met de foto's hiernaast krijgen de leerlingen alvast een indruk van de Museonzee.

Interactief digibordmateriaal

Zee

Strand

Kleurplaten

Wat voor dieren leven er allemaal in de zee? Wat hoort er nog meer bij de zee en het strand? Hier vindt u alvast een aantal voorbeelden in de vorm van kleurplaten.

Open het pdf bestand. Print het uit en laat de leerlingen de tekening inkleuren. Alle kleurplaten zijn in A4-formaat.

 

Kleurplaten

Kapitein

Krab

Octopus

Schelp en zeester

Schelpen

Vis

Vuurtoren

Zeepaardje

Zeesterren

Liedjes, versjes en rijmpjes

Versjes en rijmpjes

Klik op onderstaande bestanden voor versjes en rijmpjes over de zee en het strand.

Tien kleine visjes

Zee en strand versjes

Liedjes

Onderstaande links zijn liedjes over schelpen zoeken en een zandkasteel maken.

Schelpen zoeken (video)

Zandkasteel (video)

 

 

Vuurtoren

Uitleg: Alle kleuters staan in een ruime kring en in het midden een kleuter die de vuurtoren mag zijn. Deze kleuter draait langzaam in het rond met een uitgestrekte arm, het vuurtorenlicht.

Vuurtoren, vuurtoren schijn in het rond
Schijn recht vooruit en niet op de grond
Schijn naar een bootje dat vaart op de zee
Schijn naar 't kapiteintje dan mag je mee
Schijn naar 't matroosje die je ziet staan
Want dan mag je zelf in het bootje gaan
Want dan mag je zelf in het bootje gaan

Als het liedje is afgelopen dan wijst de arm van het kind in het midden naar een van de andere kinderen. Dit kind mag dan als vuurtoren in het midden van de kring.

In het Museon

Wat gaan de leerlingen doen?

Ga je mee naar de Museonzee?

De kapitein heeft zijn mooiste schelp verloren! De leerlingen kunnen hem vast wel helpen zoeken. Als verrassing neemt de kapitein alle leerlingen mee en vertelt honderduit over vissen, zeesterren, mooie schelpen en nog veel meer. Als dank voor alle hulp krijgen de leerlingen een mooi schelpje mee naar school. De kapitein weet het zeker: na deze les weten de leerlingen zoveel over de zee dat de volgende strandwandeling een echt avontuur wordt!

Doel van de museumles

Lesdoel: Op een speelse manier ontdekken de leerlingen wat er op het strand van de Noordzee te vinden is en wat die voorwerpen precies zijn.

Kerndoel 40: Oriëntatie op jezelf en de wereld > Natuur en techniek. De leerlingen leren in de eigen omgeving veel voorkomende planten en dieren onderscheiden en benoemen en leren hoe ze functioneren in hun leefomgeving.

Verwerking

In de volgende paragrafen vindt u verschillende klassikale verwerkingsmogelijkheden voor op school bij de Museon-les 'Mee op zee'.

De verwerking bestaat uit twee onderdelen; interactief leerlingenmateriaal voor op het digibord en extra informatie en ideeën voor u als docent. De informatie gaat over de dieren in de zee en op het strand. Daarnaast vindt u hier ideeën om de zee in de klas te brengen.

Dieren op het strand (digibord)

Dieren in de zee (digibord)

Dieren op het strand (docent)

Deze dieren kun je op het strand tegenkomen. Vaak wonen ze in de zee, maar spoelen ze aan op het strand als ze dood zijn. 

Mossel
Mosselen leven met heel veel bij elkaar op rotsachtige kusten. Ze eten plankton. Mosselen worden door mensen gegeten. Maar ook bij vogels, zeesterren en zeeslakken staan mosselen op het menu.

 

Wulk
In de schelp van de wulk leeft een weekdiertje, een onderwaterslak. De wulk eet andere zeediertjes, zoals wormen en kleinere schelpdieren. De lege schelp van de wulk wordt soms door de heremietkreeft als huisje gebruikt.

 

Kwal
Kwallen drijven vaak in grote groepen in de zee rond, maar door zich samen te trekken kunnen ze ook echt zwemmen. Kwallen eten plankton, kleine visjes en kreeftjes die ze met hun tentakels vangen.

 

Zilvermeeuw
Zilvermeeuwen komen vaak langs de kust voor, maar ook in de rest van Nederland kun je ze vinden. Zilvermeeuwen eten alles! Aan de kust eten ze mosselen, wormen en krabbetjes, maar in de stad voornamelijk afval. De veren van een jonge meeuw zijn gespikkeld bruin, de volwassen meeuwen zijn wit met grijs.

 

Zeester
Zeesterren leven op de bodem van de zee en eten andere zeediertjes, zoals mosselen, slakken, kreeftjes en zee-egels. Zeesterren hebben vaak vijf armen met daaraan duizenden voetjes of zuignappen. De rest van hun lijf is eigenlijk één grote maag.

 

Scheermesje
Scheermesjes zijn schelpdieren die leven op de zeebodem. Ze graven zich rechtop in in de bodem. Scheermesjes leven van plankton en algen. Er wordt op ze gevist door mensen om ze op te eten.

 

Klepschelp
Een klepschelp is een schelp die bestaat uit twee helften. Een kokkel is bijvoorbeeld een klepschelp. Kokkels eten plankton. Uit de schelp komen twee buisjes, eentje om water (en dus ook eten) naar binnen te halen en eentje om afval naar buiten te laten.

 

Krab
Een krab heeft tien poten en geen staart. Hiermee kun je ze onderscheiden van kreeften, die wel een staart hebben. Krabben vervellen ook. Soms kun je op het strand de lege buitenkant van een krab tegenkomen. Krabben eten van alles; plankton, schelpdiertjes, andere kleinere krabben en zeeplanten.

Dieren in de zee (docent)

Deze dieren kun je tegenkomen in de Noordzee.

Zeekat
Zeekatten zijn een soort inktvissen en worden ook wel sepia's genoemd. Het zijn nachtdieren en ze jagen 's nachts op garnalen en krabben. Een zeekat heeft geen botten, alleen een interne skeletschelp. Zulke schelpen spoelen vaak aan op het strand. Ze worden wel gebruikt als knaagspeeltje voor kanaries.

Kreeft
Kreeften leven zowel in zout als in zoet water. Ze hebben grote scharen, een staart en een lang lijf. Kreeften eten van alles, van dode dieren tot visjes, schelpdieren en zelfs elkaar. Kreeften zijn blauwzwart. Pas als ze gekookt zijn worden ze rood. Mensen eten graag kreeft.

Garnaal
Garnalen leven vaak langs de kust, in ondiepe wateren. Ze zijn vooral 's nachts actief en gaan dan ook op zoek naar eten, zoals wormen en plantjes. Overdag graaft de garnaal zich in, zodat alleen zijn ogen en voelsprieten boven het zand uitsteken. Garnalen worden door mensen gegeten.

Zeepaardje
Een zeepaardje is een vis. Ze zwemmen rechtop, maar dat gaat niet heel erg snel omdat ze maar een kleine vin hebben die ze voortbeweegt. Het zeepaardje heeft een heel hard skelet, in zijn lichaam en erop. Zo hard dat hij bijna nooit opgegeten wordt. Zeepaardjes eten voortdurend, ze hebben namelijk geen maag om voedsel te verteren.

Inktvis
Een inktvis wordt ook wel een koppoot genoemd, de armen zitten namelijk in een kring rond de mond. Inktvissen eten andere dieren, zoals vissen, krabben en weekdieren. Ze spuiten met inkt als afleidingstechniek voor roofdieren.

Rog
Roggen zijn platte vissen in de vorm van een ruit. Ze hebben geen skelet van botten, maar van kraakbeen. Ze leven vaak op de bodem van de zee, langs de kust maar ook in diepe wateren. Roggen hebben scherpe tanden om schelpen open te kraken en de inhoud ervan op te eten.

Strandjutten (docent)

Strandjutters zijn verzamelaars. Ze speuren het strand af op zoek naar bruikbare of waardevolle spullen. Dat kan van alles zijn: kratten uit een vissersboot, kostbare fossielen, drijfhout of flessenpost. Echte strandjutters gaan er speciaal voor naar het strand, het liefst bij onstuimig weer. Dan is de kans het grootst dat er wat bijzonders aanspoelt. Langs de vloedlijn is de kans het grootst dat er iets te vinden is. Dat is de lijn waar het water tijdens vloed de hoogste stand bereikt. Als het eb wordt, blijven juist daar veel spullen achter.

Vroeger was het strandjutten een manier om wat extra geld te verdienen. De aangespoelde spullen werden gebruikt als bouwmateriaal of brandhout, of werden verkocht. De rampen die op zee gebeurden, waren voor de jutters zo een bron van inkomsten. Elk dorp aan zee had wel een paar strandjutters. Ze probeerden elkaar voor te zijn als er iets te halen viel op het strand.

Tegenwoordig is strandjutten geen echt beroep meer, maar een hobby. De weinige strandjutters die er in Nederland nog zijn, struinen niet alleen het strand af naar bruikbare spullen. Bij de strandjutters van nu kun je ook een kijkje gaan nemen. Volwassenen en kinderen kunnen een ritje langs het strand maken, meedoen aan een juttersspeurtocht of een kijkje nemen in een van de strandjuttersmusea.

Zelf op zoek?

Natuurlijk kunt u zelf met de leerlingen ook een keer naar het strand gaan om te jutten. Wie weet wat ze allemaal tegenkomen! Let eens extra goed op deze dingen: de eieren van een rog, wulkeitjes of misschien zelfs wel een nest met eieren van een zilvermeeuw.

Succes ermee!

Zee in de klas (docent)

Het onderwerp 'zee en strand' leent zich heel goed voor een thema in de klas, met de juiste aankleding en vele opdrachtjes en knutselwerkjes. Hier vindt u een aantal ideeën en suggesties voor het project 'Zee in de klas'.

Aankleding

Klas: Een kast waarop alle boeken en materialen uitgestald zijn en/of een tafel met daarop vissen en schelpen om naar te kijken en soms mee te spelen. 

Ramen: Beschilderen met vissen, zeesterren en waterplanten.

Vloer: De kinderen kleuren allerlei dieren die op de bodem van de zee leven, met wat boeklon kun je dat op de vloer plakken.

Strandtentoonstelling

Maak een strandtentoonstelling in de klas. Verzamel voorwerpen die te maken hebben met het strand; schelpen, veren, zeesterren, drijfhout, jutvondsten. Misschien hebben de kinderen thuis wel voorwerpen van het strand. Hiermee kan de tentoonstelling mooi aangevuld worden.

In het filmpje in de rechterkolom maken de kinderen een echt schelpenmuseum samen met Flip de beer. Leuk ter inspiratie.

Knutselwerkjes

Een aantal leuke knutselwerkjes om in de klas op te hangen. Voor andere suggesties: klik op de link onder het kopje 'Meer ideeën?'.

Patrijspoort

Kwallen

Meer idee├źn?

Er zijn nog veel meer ideeën om de zee in de klas te brengen. Kijk eens op onderstaande link.

http://www.kleutergroep.nl/Onderwater/index%20onderwater.htm

Ook kun je onderstaande pdf-bestanden downloaden voor een leesrups met als thema zee en een onderwater memoryspel.

Leesrups zee

Onderwater memoryspel

Leessuggesties

De mooiste vis van de zee Marcus Pfister
Regenboog is de mooiste vis in de zee. Maar hij is trots en ijdel, en daardoor heeft hij geen enkele vriend. Pas als hij een van zijn mooie schubben weggeeft - en later nog meer - vinden ze hem aardig en merkt hij dat het belangrijker is om vrienden te hebben dan om de mooiste te zijn! Verkrijgbaar in verschillende delen. ISBN 9055791911

Kijk om je heen! De zee Marius, E
Wil je alles weten over de zee? Sla dan vlug dit boek open... Bij eb houden mosselen water in hun schelp vast totdat het weer vloed wordt. Als de clownvis bang is, verstopt hij zich in zijn anemoon. Surfers glijden over de hoge brandingsgolven. Hoe ontstaat het schuim op de golven? Welke vissen leven in warme zeeën? Welke schelpen kun je bij eb op het strand vinden? ISBN 9044719122

Ik onderzoek de dieren op het strand Allaire, C
Op het strand wemelt het van de dieren en planten, zoals de heremietkreeft en de anemoon. Ze verstoppen zich vaak goed, dus het is moeilijk om ze te zien. In dit boek zit een vergrootglas van papier. Daarmee kun je de dieren van heel dichtbij bekijken. ISBN 9027432287

Nijntje aan zee Dick Bruna
Nijntje gaat naar het strand. Ze bouwt een zandkasteel, verzamelt schelpen en gaat zwemmen in de zee. ISBN 907399134

 

Links

Meer informatie over zee en strand? Kijk dan eens op onderstaande sites.

www.zeeinzicht.nl

Op deze site maak je op een interactieve manier kennis met het leven in en op de Noordzee, de Waddenzee en de Schelde.

www.scheveningenlive.nl

Bekijk hier drie webcams die live beelden uitzenden van de kust en het strand bij Scheveningen. Erg leuk om te laten zien in de klas.

www.muzee.nl

Muzee in Scheveningen is het museum waar je alles komt te weten over het leven van, op en in de zee. Ontdek hoe men leefde aan boord van een bomschuit en daal af in de ijskoude duisternis van de diepzee.

   

Schooltv Beeldbank filmpjes

www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20081106_kodekreeftversiertzijnhuis01

www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050503_meeuwenkolonie01

www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20050503_strandvangst01

www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20051205_schelpen01

www.schooltv.nl/beeldbank/clip/20071129_vissenkijken01

Het Museon
Museonzee

Bij deze les zijn nodig:

  • Digitaal schoolbord
  • Mogelijkheid tot afspelen van filmpjes met geluid
  • Mogelijkheid tot openen van pdf-bestanden
Duinen
Noordzee
Vissen bekijken
Vitrine vol met allerlei vissen
De mangrove
De mooiste schelp van de kapitein is kwijt!
Schelpen sorteren
Wulk met de slak erin
Oorkwal (deze leven in de Noordzee)
Scheermesjes ingegraven in de zeebodem
Zeester op de zeebodem
Skeletschelp van een zeekat
Hollandse garnaal
Pijlinktvis
Strandjutten met Flip de beer (filmpje)
Eitjes van een wulk
Ei (eigenlijk een eikapsel) van een rog
Tentoonstelling in de klas
Schelpenmuseum met Flip de beer (filmpje)
Raamversiering
Boeken over de zee